Đặc sản Hà Nội: món nên ăn tại chỗ và quà mang về

Đặc sản Hà Nội chia thành hai nhóm khá rõ: món phải ăn tại chỗ khi còn nóng, như phở, bún chả, chả cá, và món mang về được, như ô mai, cốm, giò chả, trà sen. Nhầm hai nhóm này là lý do nhiều người mua cốm tươi về tới nhà đã cứng hoặc mang giò chả qua một ngày đường mà không giữ lạnh. Người địa phương chọn món theo vài câu hỏi đơn giản: ăn ở khu nào, mùa nào ngon, mua quà ra sao và mang về thế nào cho còn ngon.

Xem tin nhanh

• Ăn tại chỗ: phở, bún chả, bún thang, chả cá, bánh cuốn Thanh Trì, bánh tôm Hồ Tây; chả rươi chỉ có cuối thu.
• Quà khô, để lâu: ô mai, trà sen, bánh cốm, mứt sen; hợp mang máy bay.
• Quà tươi, dùng nhanh: cốm tươi, giò chả; cần giữ mát và ăn trong vài ngày.
• Theo mùa: cốm mùa thu, sấu mùa hè, bưởi Diễn cuối năm.
• Đồ có nước: sấu ngâm, nước mắm, rượu nên đóng kín và để hành lý ký gửi.

Món nên ăn tại chỗ

Những món dưới đây cần ăn khi vừa nấu xong, nên hãy dành chỗ cho chúng trong lịch, thay vì tìm cách mang về.

Phở

Phở Hà Nội thường có nước dùng trong, vị ngọt từ xương, ít rau thơm ăn kèm hơn phở miền Nam. Phở bò có tái, chín, nạm, gầu; phở gà nhẹ hơn và hợp buổi sáng. Nhiều quán lâu năm chỉ bán buổi sáng và nghỉ khi hết nước dùng, nên muốn ăn đúng quán đã chọn thì đi trước 9 giờ. Khu phố cổ và các phố quanh hồ Hoàn Kiếm có mật độ quán dày, đi bộ được.

Bún chả

Bún chả là thịt băm viên và thịt ba chỉ nướng than, chan nước chấm chua ngọt có đu đủ, cà rốt, ăn với bún và rau sống. Đây là món buổi trưa: phần lớn quán nướng từ khoảng 10 giờ và bán đến đầu giờ chiều. Nếu đi nhóm, gọi thêm nem rán để ăn kèm. Người không ăn được cay nên nếm nước chấm trước khi cho tỏi ớt.

Bún thang

Bún thang là món cầu kỳ hơn: bún sợi nhỏ, trứng tráng thái chỉ, giò lụa, thịt gà xé, nấm hương, chan nước dùng gà trong và thêm chút mắm tôm. Món này hợp người muốn thử vị thanh, khác hẳn bún chả. Không nhiều quán bán, nên tìm trước khu phố cổ nếu bạn chỉ có một hai ngày.

Chả cá

Chả cá là cá nướng nghệ, sau đó đảo trên chảo mỡ nóng cùng thì là và hành ngay tại bàn, ăn với bún, lạc rang và mắm tôm. Đây là món cho bữa tối có thời gian, vì phải đảo từng mẻ. Một suất thường đắt hơn các món bún phở, nên hỏi giá theo suất trước khi gọi.

Bánh cuốn Thanh Trì và bánh tôm Hồ Tây

Bánh cuốn Thanh Trì là lớp bánh tráng mỏng không nhân, rắc hành phi, ăn với chả quế và nước chấm; khác với bánh cuốn nhân thịt phổ biến ở nơi khác. Bánh tôm Hồ Tây là tôm và khoai lang thái sợi chiên giòn, ăn với rau sống và nước chấm, hợp buổi chiều khi đi dạo quanh hồ.

Chả rươi, món theo mùa

Rươi chỉ xuất hiện khoảng tháng 9, tháng 10 âm lịch, tức cuối thu, đầu đông. Chả rươi rán với trứng, thịt băm, vỏ quýt, có vị béo và mùi thơm rất riêng. Ngoài mùa, nhiều quán dùng rươi cấp đông; nếu muốn ăn rươi tươi, hỏi quán trước. Ai chưa quen nên thử một phần nhỏ, vì món này khá béo.

Muốn biết các khu ăn uống và cách đi lại giữa chúng, trang ẩm thực Hà Nội gom theo khu và buổi trong ngày.

Đặc sản theo mùa: đi tháng nào ăn được gì

Món	Mùa ngon	Ghi chú
Cốm tươi	Mùa thu	Ngoài mùa vẫn có cốm, nhưng thường kém dẻo và thơm hơn
Chả rươi	Khoảng tháng 9-10 âm lịch	Ngoài mùa chủ yếu là rươi cấp đông
Sấu tươi	Mùa hè	Sấu ngâm đường, sấu dầm bán quanh năm
Bưởi Diễn	Cuối năm, quanh Tết	Mua đầu mùa thường còn chua
Trà sen	Ướp từ mùa sen hè, bán quanh năm	Trà ướp hoa sen tươi giá cao hơn trà hương

Bảng này giúp bạn không mong chờ một món không đúng mùa. Đi Hà Nội vào mùa thu là lúc có nhiều đặc sản theo mùa nhất: cốm mới, rươi cuối mùa và thời tiết hợp đi bộ ăn quà.

Đặc sản mua làm quà chuẩn phong vị phố cổ

Bánh cốm Hàng Than

Bánh cốm là thức quà thanh tao gắn liền với nét đẹp văn hóa người Hà Nội. Phố Hàng Than có nhiều cửa hàng bánh cốm lâu năm. Vỏ bánh dẻo thơm màu xanh cốm tự nhiên, ôm trọn phần nhân đậu xanh dừa xào ngọt dịu. Bánh không dùng chất bảo quản nên hạn dùng thường trong 4-5 ngày, thích hợp làm quà biếu sau chuyến đi ngắn ngày.

Ô mai Hàng Đường

Con phố Hàng Đường từ lâu đã là thủ phủ của các món ô mai cổ truyền. Những trái sấu, mơ, mận, quất được chế biến cầu kỳ thành đủ vị chua, cay, mặn, ngọt kết hợp cùng gừng già thơm nồng. Nên chọn hộp có nhãn ghi ngày làm và hạn dùng, nếm thử trước khi mua nhiều.

Trà sen Tây Hồ

Trà sen Tây Hồ là món quà biếu nhiều người chọn khi rời Hà Nội. Trà búp Thái Nguyên loại ngon được ướp kỳ công nhiều lần cùng những hạt gạo sen lấy từ bông sen bách diệp Hồ Tây thơm ngát. Mỗi ấm trà tỏa hương thơm thanh khiết sang trọng, rất được người lớn tuổi và đối tác trân trọng.

Bánh chả lá chanh và chè lam Thạch Thất

Bánh chả nướng giòn rụm với nhân mỡ phần béo bùi và thoảng hương lá chanh thái chỉ; trong khi chè lam dẻo thơm mật mía và cay ấm vị gừng già. Hai thức quà quê mộc mạc này là bạn đồng hành không thể thiếu khi thưởng thức chén trà xanh nóng.

Sấu Hà Nội (sấu ngâm đường gừng, sấu bao tử)

Sấu tươi vào mùa hè thu hoặc các lọ sấu ngâm đường gừng giòn sần sật pha nước giải khát là món quà mà du khách miền Nam và miền Trung rất ưa chuộng. và cách mang về

Câu hỏi quan trọng nhất khi chọn quà là món đó để được bao lâu và có cần lạnh không. Bảng dưới là hướng dẫn chung; luôn đọc hạn dùng trên bao bì, vì mỗi cơ sở làm một khác.

Quà	Để được	Cách mang	Hợp ai
Ô mai	Vài tháng nếu đóng kín	Xách tay hoặc ký gửi đều được	Người lớn tuổi, người thích vị chua mặn
Trà sen	Lâu, giữ hộp kín, tránh ẩm	Xách tay	Người uống trà
Bánh cốm, mứt sen	Vài tuần	Xách tay, tránh đè bẹp	Quà biếu
Cốm tươi	1 đến 2 ngày, lâu hơn nếu để ngăn mát	Bọc lá sen hoặc túi kín, ăn sớm	Người ở gần, về ngay trong ngày
Giò lụa, chả quế	Vài ngày nếu giữ lạnh	Túi giữ nhiệt, đá khô hoặc đá gel	Gia đình, mang về ăn ngay
Bưởi Diễn	Vài tuần nơi thoáng	Ký gửi theo thùng	Quà Tết
Sấu ngâm, đồ có nước	Theo bao bì	Đóng kín, để hành lý ký gửi	Người thích vị chua

Với chuyến bay quốc tế, chất lỏng xách tay phải đựng trong chai không quá 100 ml, tổng không quá 1 lít. Chuyến nội địa, quy định có thể khác theo thời điểm và hãng, nên cách an toàn là để mọi thứ có nước, kể cả sấu ngâm và mắm, trong hành lý ký gửi, bọc túi kín hai lớp. Giò chả và cốm tươi mang đi xa nên để trong túi giữ nhiệt và ăn ngay khi về.

Nếu chuyến đi còn nhiều chặng, mua quà vào ngày cuối để hàng tươi không phải đi theo cả hành trình. Danh sách đồ cần chuẩn bị cho từng kiểu chuyến có trong checklist hành lý, gồm cả túi giữ nhiệt khi mang đồ ăn.

Mua ở đâu để tránh hàng kém chất lượng

Hà Nội có những phố và làng gắn với từng món: ô mai, bánh mứt quanh khu Hàng Đường, Hàng Buồm trong phố cổ; cốm gắn với làng Vòng; giò chả với làng Ước Lễ; bưởi với vùng Phú Diễn. Tuy vậy, tên địa danh trên bao bì không bảo đảm hàng làm ở đó. Vài cách kiểm tra:

• Ô mai: chọn hàng có nhãn ghi nơi sản xuất, ngày làm và thành phần; tránh loại màu quá đậm, quá bóng.

• Cốm: cốm mới có màu xanh tự nhiên, hạt dẻo, mùi lúa non; cốm xanh đậm bất thường có thể đã nhuộm màu.

• Giò chả: mua ở nơi có tủ mát, hỏi ngày làm; giò ngon khi ấn vào có độ đàn hồi, mùi thơm thịt và lá.

• Bưởi Diễn: quả chín vỏ vàng, cầm nặng tay; hỏi rõ nguồn nếu mua làm quà Tết.

Mua ở cửa hàng có hóa đơn, nhãn mác giúp bạn đổi được nếu hàng lỗi. Tránh mua đồ tươi từ người bán rong khi định mang đi máy bay, vì khó biết hàng làm từ khi nào.

Gợi ý một ngày ăn theo khu

• Sáng: phở hoặc bánh cuốn quanh phố cổ, sau đó đi bộ quanh hồ Hoàn Kiếm.

• Trưa: bún chả, gọi thêm nem rán nếu đi nhóm.

• Chiều: bánh tôm Hồ Tây, đi dạo quanh hồ lúc hoàng hôn.

• Tối: chả cá, hoặc bún thang nếu muốn món nhẹ.

• Trước khi về: mua ô mai, trà sen, bánh cốm ở phố cổ; cốm và giò chả mua sau cùng.

Lịch này đi được bằng taxi hoặc đi bộ trong phố cổ. Muốn xem các điểm tham quan xen giữa bữa ăn, đọc hướng dẫn khám phá phố cổ Hà Nội; còn danh sách khách sạn Hà Nội theo khu giúp bạn chọn chỗ ở gần các quán. Kế hoạch tổng thể có trong trang du lịch Hà Nội, và công cụ tính chi phí chuyến đi giúp cộng tiền ăn với vé, phòng.

Câu hỏi thường gặp

Đặc sản Hà Nội nào mang đi máy bay được?

Ô mai, trà sen, bánh cốm, mứt sen là đồ khô, mang xách tay được. Đồ có nước như sấu ngâm nên để ký gửi. Giò chả và cốm tươi cần giữ lạnh và ăn sớm.

Mua quà Hà Nội cho người lớn tuổi nên chọn gì?

Trà sen và ô mai ít ngọt là hai lựa chọn dễ dùng, để được lâu. Với người ăn kiêng đường, đọc thành phần trên bao bì trước khi mua.

Đi Hà Nội mùa nào ăn được nhiều đặc sản nhất?

Mùa thu: có cốm mới, rươi vào cuối thu và thời tiết mát hợp đi ăn ngoài phố.

Cốm tươi để được bao lâu?

Thường chỉ ngon trong 1 đến 2 ngày ở nhiệt độ phòng. Để ngăn mát giữ được thêm vài ngày nhưng cốm sẽ cứng dần.

Lời kết

Đặc sản Hà Nội cần ăn đúng chỗ, đúng giờ và đúng mùa: phở buổi sáng, bún chả buổi trưa, chả cá buổi tối, cốm và rươi khi vào thu. Quà mang về nên chọn theo quãng đường: đồ khô cho chuyến bay dài, đồ tươi cho người về ngay trong ngày.

Muốn xếp các bữa ăn này vào một lịch đi Hà Nội cụ thể? Lịch Trình Nhanh giúp bạn tạo bản nháp lịch trình theo số ngày và ngân sách, miễn phí và không cần tài khoản.